Samo 35% organizacija potvrđeno je kao aktivno, dok je status gotovo dvije trećine civilnog sektora nepoznat. Istovremeno, oko 1.300 organizacija ima potencijal za uključivanje u pregovarački proces evropskih integracija.

Prema podacima predstavljenim nakon revizije evidencija za 2026. godinu, u Bosni i Hercegovini identifikovano je približno 25.000 organizacija civilnog društva (OCD). Međutim, sama brojnost organizacija ne predstavlja pouzdan pokazatelj razvijenosti, uticaja i stvarnih kapaciteta civilnog sektora.

Naprotiv, struktura dostupnih podataka otvara niz pitanja o funkcionalnosti, transparentnosti i institucionalnoj prepoznatljivosti organizacija civilnog društva u Bosni i Hercegovini.

Od ukupnog broja registrovanih organizacija, 35% ili približno 8.750 označeno je kao aktivno, dok je za 3% odnosno oko 750 organizacija utvrđeno da su neaktivne. Posebno zabrinjava podatak da je status čak 62% organizacija, odnosno približno 15.500 subjekata, nepoznat.

Ovakva struktura ne mora nužno ukazivati na nefunkcionalnost civilnog sektora, ali jasno govori o nedostatku sistematičnog praćenja njegovog stvarnog djelovanja, organizacionih kapaciteta i društvenog doprinosa.

Civilno društvo predstavlja jedan od važnih elemenata demokratskog razvoja, javnog dijaloga i participativnog upravljanja. Međutim, njegov značaj ne proizlazi iz broja registrovanih organizacija, nego iz sposobnosti da artikuliše društvene interese, zastupa različite kategorije stanovništva, doprinosi kreiranju javnih politika i ostvaruje mjerljive rezultate.

U tom kontekstu, podatak o velikom broju organizacija čiji status nije poznat ukazuje na potrebu uspostavljanja pouzdanijih mehanizama evidencije, praćenja i vrednovanja aktivnosti civilnog društva.

Posebno je važno razlikovati formalno registrovane organizacije od onih koje posjeduju stvarne stručne, organizacione i institucionalne kapacitete za kontinuirano djelovanje.

Posebnu pažnju zaslužuje procjena da približno 1.300 organizacija civilnog društva u BiH posjeduje kapacitete za uključivanje u pregovarački proces evropskih integracija.

Ovaj podatak predstavlja značajan potencijal, ali istovremeno otvara pitanje njegove institucionalne valorizacije.

Proces evropskih integracija nije isključivo administrativni i politički zadatak nadležnih institucija. On podrazumijeva široko uključivanje društvenih aktera, stručne javnosti, akademske zajednice, poslovnog sektora i organizacija civilnog društva.

Organizacije koje raspolažu odgovarajućim stručnim znanjem, iskustvom u javnom zagovaranju, istraživačkim kapacitetima i poznavanjem evropskih politika mogu imati značajnu ulogu u pripremi pregovaračkih pozicija, praćenju reformskih procesa i procjeni efekata usklađivanja domaćeg zakonodavstva sa pravnom tekovinom Evropske unije.

Ipak, njihovo uključivanje ne bi smjelo biti zasnovano isključivo na formalnom statusu ili dosadašnjoj projektnoj aktivnosti, nego na jasno definisanim kriterijumima stručnosti, reprezentativnosti, transparentnosti i dokazivih rezultata.

Analiza dostupnih pokazatelja upućuje na potrebu promjene pristupa civilnom društvu u Bosni i Hercegovini.

Umjesto dominantnog oslanjanja na broj registrovanih organizacija, neophodno je razvijati sistem koji omogućava identifikaciju stvarno aktivnih organizacija, njihovih oblasti djelovanja, stručnih potencijala i rezultata.

Istovremeno, potrebno je uspostaviti transparentne modele uključivanja kompetentnih organizacija u konsultativne i pregovaračke mehanizme evropskih integracija.

Takav pristup omogućio bi da civilno društvo postane funkcionalan partner institucijama, a ne samo povremeni učesnik projektnih aktivnosti i javnih konsultacija.

Nije presudno koliko organizacija postoji, nego koliko ih može doprinijeti promjenama.

Podaci za 2026. godinu ukazuju na izražen nesklad između formalne brojnosti civilnog sektora i stepena poznavanja njegovih stvarnih kapaciteta.

Sa približno 25.000 evidentiranih organizacija, Bosna i Hercegovina raspolaže značajnom organizacionom osnovom za razvoj participativne demokratije. Međutim, činjenica da status gotovo dvije trećine organizacija nije poznat pokazuje da postoje ozbiljna ograničenja u sagledavanju njihovog ukupnog društvenog potencijala.

Istovremeno, identifikovanje približno 1.300 organizacija sa kapacitetima za učešće u procesu evropskih integracija predstavlja osnov za razvoj strukturisanijeg i sadržajnijeg partnerstva između institucija i civilnog društva.

Ključno pitanje nije koliko organizacija civilnog društva Bosna i Hercegovina ima, nego koliko ih je sposobno da svojim znanjem, kredibilitetom i rezultatima doprinese demokratskom razvoju i evropskoj budućnosti zemlje.